Half oktober is het moment waarop de meeste tuinliefhebbers hun bloembollen in de grond stoppen en daarna niet meer aan denken. Maar wie nu een beetje slimmer plant, haalt veel meer bloei uit dezelfde border. Het trucje heet de bollenlasagne: je stapelt verschillende soorten bollen in lagen op elkaar in dezelfde pot of border, zodat de een na de ander uitkomt. Het resultaat is een tuin die van februari tot in mei kleur houdt, in plaats van twee weken massale bloei en daarna weer kaal.
Het principe is simpel, maar de uitvoering vraagt wel wat planning. Hier is hoe je het goed doet.
Waarom lagen werken
Elke bolsoort heeft zijn eigen bloeitijd en zijn eigen voorkeur voor plantdiepte. Grote bollen zoals tulpen en narcissen gaan diep de grond in, kleine bollen zoals krokussen en sneeuwklokjes blijven ondiep. Daardoor kun je ze letterlijk boven elkaar planten zonder dat ze elkaar in de weg zitten. De onderste laag komt pas later op gang, de bovenste laag is er het snelst bij. Zo krijg je een opeenvolging van bloei in plaats van alles tegelijk.
Een klassieke combinatie: tulpen onderin op ongeveer 15 centimeter diepte, daarboven narcissen op 10 centimeter, en als bovenste laag krokussen of druifhyacinten op zo'n 5 centimeter. De krokussen bloeien als eerste, vaak al in februari, gevolgd door de narcissen in maart en de tulpen die het seizoen in april en mei afsluiten.
Welke bak of border je nodig hebt
Een lasagne werkt in een pot, maar ook in een border, mits de grond goed doorlatend is. Bollen verrotten snel in natte, zware klei zonder drainage. Voeg bij twijfel een laag grof zand of bollengrit toe onderin de pot of het plantgat. Voor een pot reken je op minimaal 30 centimeter diepte om drie lagen kwijt te kunnen, plus ruimte voor drainagemateriaal onderin.
Heb je een border met vaste beplanting, kijk dan tussen de bestaande planten. Bollen storen vaste planten niet, ze zijn allang uitgebloeid en weggezakt voordat de border in mei weer vol groeit. Dat maakt een lasagne ook ideaal voor kleine tuinen waar elke vierkante meter dubbel moet werken. Wil je eerst je hele tuin herfstklaar maken voordat je gaat planten, lees dan ook onze tips om fouten bij het herfstklaar maken te voorkomen.
De volgorde van planten
Begin met de grootste en diepst te planten bollen. Zet ze niet te dicht op elkaar, een vuistregel is een afstand van ongeveer twee keer de bolbreedte. Vul de laag aan met een paar centimeter grond en leg daar de middelste laag op, los van de onderste bollen zodat ze elkaar niet raken. Herhaal dat voor de bovenste, fijnste laag en werk af met een laatste laag grond.
Plant de punt van de bol altijd omhoog. Twijfel je bij een onregelmatige bol, leg hem dan op zijn zij, de meeste bollen vinden vanzelf de weg naar boven. Geef na het planten een beurt met de gieter als de grond droog aanvoelt, daarna hoeft er tot het voorjaar weinig te gebeuren.
Kies bewust voor bestuivers
Vroege bollen zoals krokussen, sneeuwklokjes en druifhyacinten zijn in februari en maart vaak de enige voedselbron voor bijen en hommels die net uit hun winterrust komen. Volgens De Vlinderstichting is het daarom verstandig om te kiezen voor enkelvoudige bloemen in plaats van dubbele cultivars, omdat de extra bloemblaadjes bij dubbele bloemen de weg naar nectar en stuifmeel blokkeren. Gewone tulpen zijn voor bestuivers minder interessant dan wilde soorten, dus mix je lasagne gerust met een paar wilde tulpenbollen tussen de siertulpen.
Koop je bollen bij voorkeur biologisch geteeld. Reguliere bollenteelt gebruikt relatief veel gewasbeschermingsmiddelen, en dat residu kan in de bodem terechtkomen op het moment dat de bollen net gaan bloeien en voor bijen interessant worden.
Timing: hoe laat kun je nog planten
De vuistregel is dat voorjaarsbloeiers de grond in moeten voordat de eerste strenge vorst invalt, meestal ergens in december. Oktober en november zijn de ideale maanden, de grond is dan nog relatief warm van de zomer en de bollen krijgen genoeg tijd om wortels te maken voordat de winter echt begint. Hyacinten zijn het minst flexibel en kun je het beste vóór eind november planten. Tulpen en narcissen kunnen bij een milde winter nog tot in december, maar hoe later je plant, hoe later en onregelmatiger de bloei in het voorjaar wordt.
Een bloembol is in feite een ondergronds opslagorgaan vol voedingsstoffen, en die voorraad heeft tijd nodig om zich aan de nieuwe omgeving aan te passen voordat de vorst komt. Plant je te laat, dan bloeit de bol vaak nog wel, maar minder vol en soms een paar weken later dan verwacht.
Combineer met je terras voor een langer tuinseizoen
Een bollenlasagne is ook een mooie aanvulling als je je buitenruimte het hele jaar door wilt gebruiken. Heb je je terras al omgebouwd tot een volwaardige buitenkamer, dan geeft een border met gefaseerde bloei vanaf februari net dat beetje extra reden om ook in het vroege voorjaar al naar buiten te kijken. Combineer de bollen met winterharde potten bij de zithoek, zodat je vanaf de bank al kleur ziet zodra de eerste krokussen doorkomen.
Twijfel je nog over wat je verder met je border wilt doen zodra de bollen zijn uitgebloeid, kijk dan ook eens naar de mediterrane tuin als vervolgstijl. Veel van die beplanting komt pas in mei goed op gang, precies op het moment dat de laatste tulpen uit de lasagne verdwijnen.
Dit heb je dit weekend nog te doen
Wacht niet te lang. Koop deze week nog drie soorten bollen in aflopende grootte, een laag drainagemateriaal erbij als je grond zwaar is, en reserveer een uur voor het planten. De moeite van nu levert in februari het eerste resultaat op en houdt tot in mei aan. Weinig tuinklussen geven zoveel bloei terug voor zo weinig werk.